Altın damgası nasıl okunur sorusunun kısa cevabı şudur: Takının üzerindeki üç haneli sayı, metalin binde kaçının saf altın olduğunu gösterir. Bu nedenle 585 yaklaşık 14 ayarı, 750 18 ayarı, 916 ise 22 ayarı ifade eder. Damganın yanında marka ya da üretici işareti de bulunabilir. Bazı harf grupları ise takının altın değil, altın kaplama olduğunu anlatır. Aşağıda sayıların karşılıklarını, damganın takıda nerede aranacağını ve okurken en sık yapılan hataları adım adım bulabilirsiniz.
Altın damgasındaki sayılar ne anlama gelir?
Damgadaki sayıya milyem denir. Milyem, bin parçalık bir alaşımda kaç parçanın saf altın olduğunu söyler. Ayar sistemi ise aynı oranı 24 üzerinden anlatır. Bu yüzden iki sistem arasında basit bir hesapla geçiş yapılabilir: ayar değerini 24'e böler, sonucu 1000 ile çarparsınız. Örneğin 18 ÷ 24 × 1000 işlemi 750 sonucunu verir.
Hesapla damga her zaman birebir aynı çıkmaz. 14 ayarın matematiksel karşılığı yaklaşık 583'tür, ancak takıda yerleşik damga 585'tir. 22 ayarda da hesap 916,6 çıkar ve damga 916 olarak görülür. Bu küçük farklar yerleşik kullanımdan kaynaklanır; bir hata anlamına gelmez.
| Damga (milyem) | Ayar karşılığı | Saf altın oranı | Takıda sık görüldüğü yer |
|---|---|---|---|
| 333 | 8 ayar | %33,3 | Bazı yurt dışı üretimi takılar |
| 375 | 9 ayar | %37,5 | Özellikle yurt dışından gelen takılar |
| 417 | 10 ayar | %41,7 | Yurt dışı üretimi yüzük ve kolyeler |
| 585 | 14 ayar | %58,5 | Kolye, küpe, yüzük, bileklik |
| 750 | 18 ayar | %75 | Pırlantalı ve taşlı yüzükler |
| 875 | 21 ayar | %87,5 | Bilezik ve geleneksel takılar |
| 916 | 22 ayar | %91,6 | Bilezik ve geleneksel takılar |
| 995 / 999 | 24 ayar | %99,5 / %99,9 | Külçe ve saf altın ürünler |
Ayarın kullanımda ne fark yarattığını merak ediyorsanız 14 ayar mı, 22 ayar mı yazımıza da bakabilirsiniz. Orada dayanıklılık, renk ve kullanım alanı farklarını karşılaştırdık.
Damga takının neresinde bulunur?
Damga görünmeyen bir yere, takının tasarımını bozmayacak biçimde vurulur. Aramaya şu noktalardan başlayabilirsiniz:
- Yüzük ve alyans: İç yüzey. Ölçü işleminden sonra damganın bir kısmı silinmiş olabilir.
- Kolye ve zincir: Kilit, kilidin yanındaki küçük plaka ya da son halka. Kolye ucunda ise genellikle uç askısı.
- Küpe: İğne, arka kapama ya da kilit parçası.
- Bileklik: Kilit veya kilide yakın halkalar.
- Kelepçe ve bilezik: İç yüzey, menteşe ya da kapama bölgesi.
Rakamlar çok küçük olduğu için çıplak gözle okumak zor olabilir. Telefon kamerasının yakınlaştırmasını kullanmak ya da büyüteçle bakmak işi kolaylaştırır. Birbirine benzeyen 3, 5 ve 8 gibi rakamları iyi ışıkta ve takıyı biraz çevirerek kontrol etmek yanlış okumayı önler.
Altın damgası nasıl okunur? Adım adım
- Takıyı temizleyin. Damganın içine dolan kir, rakamları okunmaz hâle getirebilir. Yumuşak bir bez çoğu zaman yeterlidir.
- Sayıyı bulun. Üç haneli sayıyı ya da 14K, 18K gibi ayar ifadesini arayın. K harfi ayarı gösterir.
- Harfleri ayırın. Sayının yanındaki harf ya da simge çoğunlukla marka veya üretici işaretidir; ayar bilgisi değildir.
- Kaplama işaretine bakın. GP, GF gibi ifadeler varsa takının gövdesi altın olmayabilir.
- Faturayla karşılaştırın. Damgadaki ayar, satın alma belgesinde yazan ayarla aynı olmalıdır.
Altın sanılabilen damgalar ve kaplama işaretleri
Her damga altın anlamına gelmez. En sık karıştırılan işaretler şunlardır:
| İşaret | Anlamı | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| 925 | Binde 925 gümüş | Sarı renkte olsa da gövde gümüştür |
| GP | Altın kaplama (gold plated) | İnce kaplama zamanla aşınabilir |
| RGP | Haddelenmiş altın kaplama | Gövde altın değildir |
| GF | Altın dolgu (gold filled) | Dış tabaka altındır, gövde başka metaldir |
| HGE | Elektrolizle altın kaplama | Kaplama takıdır, altın olarak değerlendirilmez |
| Pt950 | Platin | Beyaz altınla karıştırılabilir, farklı bir metaldir |
Özellikle "14K GP" gibi bir ifade yanıltıcı olabilir. Burada 14K, kaplamanın ayarını anlatır; takının 14 ayar altın olduğu anlamına gelmez. Yani ayar ifadesinin yanındaki harflere de bakmak gerekir.
Damga neden tek başına yeterli değildir?
Damga, takı hakkında fikir veren ilk bilgidir ama nihai kanıt değildir. Basit bir kalıpla taklit edilebilir. Tamir gören bir takıda ise farklı ayarda parça kullanılmış olabilir. Örneğin bir zincirin kilidi başka bir ayarda olabilir; bu nedenle kilitteki damga bütün zinciri garanti etmez.
Şüphe varsa evde sirke, mıknatıs ya da ısırma gibi yöntemlere güvenmek doğru sonuç vermez. Mıknatıs bazı sahte metalleri ayırt etmeye yardımcı olsa da mıknatıslanmayan her takının altın olduğunu göstermez. Kuyumcularda kullanılan mihenk taşı ve ayar ölçüm cihazları ise daha güvenilir bilgi sağlar. Özellikle ikinci el ya da belgesiz takılarda ölçüm yaptırmak en sağlıklı yoldur.
Satın alırken kısa kontrol listesi
- Damga okunaklı mı, rakamlar düzgün ve net mi?
- Damgadaki ayar, satıcının söylediği ayarla aynı mı?
- Belgede ayar, gram ve ürün türü ayrı ayrı yazıyor mu?
- Kilit, zincir ve uç gibi parçaların ayarı aynı mı?
- Takının üzerinde GP, GF ya da benzeri bir kaplama işareti var mı?
Yurt dışından alınan takılarda damga farkları
Yurt dışından alınan ya da hediye gelen takılarda ayar farklı biçimlerde yazılabilir. 14K, 14KT ve 14ct ifadelerinin üçü de 14 ayarı anlatır. Avrupa kaynaklı takılarda çoğunlukla 585 ve 750 gibi milyem sayıları, bazı ülkelerin takılarında ise 9K veya 10K gibi daha düşük ayarlar görülür. Bu nedenle damgayı görünce alışkın olduğunuz 14 ve 22 ayar skalasıyla sınırlı düşünmemek gerekir.
Bir başka karışıklık da ayar ile gramın birbirine karıştırılmasıdır. Damga yalnızca altının oranını anlatır, takının ağırlığı hakkında bilgi vermez. Aynı damgayı taşıyan iki kolyenin gramı çok farklı olabilir. Ağırlığı öğrenmek için hassas terazide tartım gerekir; taşlı ürünlerde taşın ağırlığının toplam gramın içinde olup olmadığı da ayrıca sorulmalıdır.
Damgası okunmayan takılar için ne yapılabilir?
Eski bir aile yadigârında damga aşınmış olabilir, yüzük ölçüsü değiştiğinde de iç yüzeydeki rakamlar kaybolabilir. Böyle bir takının değerini ya da ayarını rakamlara bakarak tahmin etmeye çalışmak yerine bir kuyumcuya göstermek daha doğrudur. Ayarı öğrendikten sonra satın alma belgesini ya da aldığınız bilgiyi takıyla birlikte saklamak ileride işinizi kolaylaştırır.
Ataşehir İçerenköy'deki Asya Kuyumcu mağazamızda takı seçerken ayar konusunu sorularınızla birlikte konuşabiliriz. Modelleri önceden görmek için kolye kategorimize göz atabilir, zincir türlerini altın zincir çeşitleri yazımızdan inceleyebilir, güncel bilgi için fiyatlar sayfamıza bakabilir ya da WhatsApp hattımızdan bize yazabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
585 damgası kaç ayar altın demektir?
585 damgası 14 ayar altını gösterir. Takının binde 585'inin saf altın, kalanının ise gümüş ve bakır gibi alaşım metalleri olduğu anlamına gelir.
925 damgalı takı altın mıdır?
Hayır. 925 damgası gümüş için kullanılır ve binde 925 saf gümüş anlamına gelir. Takı altın sarısı görünse bile bu damga tek başına altın olduğunu göstermez; altın kaplama gümüş olabilir.
Damgası olmayan altın sahte midir?
Her zaman değil. Çok ince parçalarda damga vurulmamış olabilir ya da eski takılarda aşınıp silinmiş olabilir. Bu durumda kesin sonuç için takıyı bir kuyumcuya ölçtürmek gerekir.
Damga takının gerçek altın olduğunu kesin olarak kanıtlar mı?
Hayır. Damga önemli bir göstergedir ama taklit edilebilir. Fatura, güvenilir satıcı ve gerektiğinde kuyumcuda yapılan ayar ölçümü birlikte değerlendirilmelidir.
